Kuşçu Doğan Camii

Bir yeniçeri ağası olan Kuşçu Doğan Beyin Fatih'e karşı yapılan yakışıksız yeniçeri hareketlerinden dolayı görevinden alındığı ve Amasya'ya sürüldüğü tarihi kaynaklardan aktarılmaktadır.

13
Görüntülenme
Kuşçu Doğan Camii | 2005 | Fotoğraf © edirneden.com

Karanfiloğlu Mahallesinde, Kuşçu Doğan Camii sokağındadır. Yapı, yöre halkı tarafından Kuşçu Doğan Camii adıyla anılmaktadır. Yapının inşa kitabesi olmamakla beraber, yapı hakkında bilgi veren çeşitli kaynaklarda yapının banisinin (inşa ettirenin), “Doğan” adında bir zat olduğu belirtilmektedir. Bu zatın, çeşitli kaynaklarda “Kurt Doğan”, “Kuş Doğan”, “Kurtçu veya Korucu Doğan Bey”, “Doğan Ağa” gibi değişik adlarla anıldığı belirtilmektedir. Caminin yapılış tarihi H.866/M.1461-1462 yıllarına rastlamaktadır.

Doğan Bey’in bir yeniçeri ağası olduğu kaynaklarda geçmektedir. Kurtçu Doğan 1444 yılında gerçekleşen Varna savaşında yeniçeri ağası olup, 7 yıl bu mevkisini korumuştur. Karaman seferi sonrasında Edirne’ye dönen Fatih Sultan Mehmet’e karşı yeniçerilerin yaptığı yakışıksız bir hareket sonucu, yeniçeri ağası olan Kuşçu Doğan sıkı sopa cezası ile karşılaşmış, görevinden alınmış ve Amasya’ya sürülmüştür.

Mimarisi

Cami kubbesi, minare külahı ve kubbe geçiş unsurlarını gizleyen kesim, kurşun levhalarla kaplıdır. Caminin doğu ve batı duvarlarının güney kesimlerine de alt sıra penceresi açılmamıştır.

Caminin doğu, batı ve güney cephelerinin her birinde, ikişer adet olmak üzere, toplam dörder pencere açıklığı bulun maktadır. Dikdörtgen şekilli alt sıra pencerelerinin sivri kemerli alınlıkları vardır. Üst sıra pencereleri sivri kemerlidir. Alt ve ikinci sıra pencereleri, dikdörtgen şekilli birer çökertme içine yerleştirilmiştir. Alt sıradaki çökertmeler silmeli, ikinci sıradakiler ise sadedir.

Minare, Caminin batı cephesinin kuzey ucundadır. Dikdörtgen planlı kürsü, kuzeybatı köşesi kesilmiş, dikdörtgen bir kaide üzerine oturmaktadır. Minareye giriş, harim içinden, batı duvarının kuzey ucundaki bir açıklıktan sağlanmaktadır. Kürsünün görünen üç yüzü üzerinde, dikdörtgen şekilli birer çökertme mevcuttur. Oldukça yüksek inşa edilmiş pabuç, bir üçgen kuşaktan oluşmaktadır. Onaltıgen prizma şekilli gövdenin alt ve üst kesiminde, kaytan silme birer bilezik yer almaktadır. Şerefeye geçiş, iç ve dışbükey silmelerle sağlanmıştır.

Caminin kuzey duvarının doğu ucunda bir pencere; ortalarında bir dış mihrap; batı ucunda da cami girişi yer almaktadır. Yarım sekizgen planlı dış mihrap nişi, mukarnaslı bir kavsarayla örtülüdür. Dış mihrap, bir dizi silmeyle çerçevelenmiş dikdörtgen şekilli bir çökertme içine alınmıştır.

Kuzey cephesinin batı ucunda yer alan basık bir kemerle örtülü harim girişi, sivri kemerli bir çökertme içine yerleştirilmiş ve bir silme dizisiyle çerçevelenmiştir.

Süsleme

Camide, kare planlı gövdeden kubbe yuvarlağına geçiş, iri dişli mukarnaslara sahip tromplarla sağlanmıştır.Yan yana sıralanmış plastik bir palmet dizisi, kubbe eteğini çepeçevre dolanmaktadır.
Altı kenarlı mihrap nişi, mukarnaslı bir kavsarayla örtülüdür. Üç dilimli bir kemerle son bulan bir çökertme içine yerleştirilmiştir.

Yapının hariminde, kalem işi bezemeler bulunmaktadır. Kubbenin merkezinde, bir madalyon etrafına dizilmiş, kıvrım dallardan oluşan bitkisel bir kompozisyon dikkati çekmektedir. Kubbe geçiş bölgesindeki mukarnaslar üzerine, doğal görünümlü çiçekler resmedilmiştir. Mihrabın üçgen şekilli tepelik kısmında, beyzi bir madalyon etrafında, “S” ve “C” kıvrımlı bezemeler ve bitkisel unsurlu süslemelerden oluşan bir kompozisyon görülmektedir. Son cemaat yeri kubbelerinin, kuzeyde kare kesitli dört paye tarafından taşındığı görülmektedir.