Süleyman Paşa Camii

II.Bayezid devrinin Rumeli Beylerbeyidir. 1477 İnebahtı seferinin başarısızlığı neticesinde görevinden azledilmiştir. Edirne'de Tunca ırmağı kıyısında bir camii yaptırdığı ve bu camiye Süleymaniye camii de denildiği tarihi belgelerde de geçmektedir.

46
Görüntülenme
Süleyman Paşa Camii | 2005 | Fotoğraf © edirneden.com

Talâtpaşa Mahallesinde, Kirişhane Caddesi üzerinde, Tunca Nehri yanındaki setin hemen kenarındadır. Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa tarafından yaptırılmıştır. İçte bir büyük, dışta üç küçük kubbesi vardır. Halk arasında, Süleymaniye Camii adıyla anılmaktadır. Su baskınlarına karşı yapılan setlerle arazisinin bir kısmını kaybetmiştir.

Süleyman Paşa tarafından inşa ettirildiği bilinen yapının inşa kitabesi yoktur.

Vakfiyelerin, yapıların tamamlandığı yılda veya birkaç yıl sonra düzenlendiği bilinmektedir. Süleyman Paşa Camii’nin vakfiyesi 1493 tarihinde düzenlendiğine göre, inşaat en geç bu tarihte veya bundan birkaç yıl önce tamamlanmış olmalıdır.

Vakfiyede, Süleyman Paşa Camii’ne vakfedilenler arasında; Kırkkilise’ye (Kırklareli) bağlı üç köy, iki değirmen; Edirne’nin Kendi dönen dolap Mahallesinde bir han ve 16 dükkân; Tunca ve Meriç nehirleri arasındaki (Yarım) adanın tamamı; İpsala’da çifte hamam; Kozludere, İpsala, Nişova, Adil Köyü ile Salih Adası karşısında bulunan toplam 20 pirinç ve un değirmeni bulunmaktadır.

Mimarisi

Kare planlı caminin doğu duvarının kuzey ucunda bir minare yer almaktadır. Kuzeyindeki üç birimli son cemaat yerinin üst örtüsü yıkıktır. Biri kuzey cephesinin ortasında, diğeri ise doğu cephesinin kuzeyinde yer alan iki taçkapısı bulunmaktadır.

Doğu cephesinin kuzeyinde, minare kürsüsünün bitişiğinde, dışa taşmalı olarak inşa edilmiş bir taçkapı bulunmaktadır. Taçkapının cephesi ile ana niş yan duvarları, zengin silmelerle bezenmiştir. Sivri kemerli bir çökertme içine alınmış olan basık kemerli giriş aralığı, dönüşümlü olarak yerleştirilmiş iki renkli mermerle örülmüştür.

Kuzey cephesinde, ikisi alt sıraya, biri üçüncü sıraya yerleştirilmiş toplam üç pencere bulunmaktadır. Onaltıgen prizma şekilli kasnakta sekiz pencere vardır.
Dikdörtgen şekilli alt sıra pencerelerinin sivri kemerli birer alınlığı vardır. Kuzey cephesindeki alınlık kemerleri, iki renkli (kırmızı-beyaz) düzgün kesme taşlarla örülmüştür. Alt sıradakiler hariç, harimin (duvar) tüm pencereleri sivri kemerli; kasnak pencereleri yuvarlak kemerlidir.

Cami gövdesi, iki kademeden oluşmaktadır . Kuzey cephesinde, bugün sadece sekisi ve dört desteği ayakta kalabilmiş bir son cemaat yeri mevcuttur. Son cemaat yerindeki silindir şekilli dört sütundan ortadaki ikisinin başlıkları mukarnaslı; diğer ikisininki ise baklavalıdır. Harimin kuzey cephesinin üst kesiminde yer alan pencerenin kemer ayakları hizasında, İki yana doğru alçalan ve bütün cephe boyunca uzanan ince bir yiv bulunmaktadır. Doğu cephesinin kuzey ucunda, beş kenarlı bir kürsüsü olan minare bulunmaktadır. Minareye giriş, kürsünün kuzey yüzü üzerindeki sivri kemerli bir açıklıktan sağlanmaktadır. Kürsünün her bir yüzünde, iç içe yerleştirilmiş iki kemer mevcuttur. Dıştaki kemer köşelikleri, kırmızı renkli taşlarla örülmüştür. Pabuç kısmı üçgen yüzeylerden oluşmaktadır. Minarenin gövdesi yıkılmıştır. Minare, biri 1752, diğeri 1953 yılında meydana gelen iki depremde hasar görmüştür.

Cami kuzey cephesinin ortasında, yan kanatlar cepheden 50 cm. taşmalı kuzey taçkapısı yer almaktadır. Cephesi, zengin silmelerle bezeli olan taçkapı ana nişi, mukarnaslı bir kavsarayla örtülüdür. Ana niş yan duvarları üzerinde, yarım sekizgen planlı birer mihrabiye mevcuttur. Mihrabiye nişlerinin kavsaralan mukarnaslıdır. Giriş aralığı, iki renkli mermerden, zıvanalı geçmeli basık bir kemerle örtülüdür. Bu kemerin hemen üzerinde yer alan dikdörtgen şekilli kitabe panosu boştur.

Süsleme

Camide kalem işi süslemeler mevcuttur. Bu süslemeler, harim kubbesinin iç yüzünde, kubbe eteğinde, kasnakta, tromplar üzerinde, tromp kemerleri ve sağır kemerlerin köşeliklerinde, birinci ve ikinci sıradaki pencerelerin üst kesimlerinde, mihrap alınlığında (Kimi yapılarda giriş kısmının, kapı ve pencerelerin üstünde bulunan üçgen süsleme) yoğunlaşmaktadır. Tromp kemerleri ve duvarlar üzerindeki sağır kemerlerin (içi taş yada tuğla dolu kemer) köşeliklerinde, “S” ve “C” kıvrımlarından oluşan bitkisel süslemeler dikkati çekmektedir. Kemer köşelikleri ortasındaki madalyonlar içinde, “Allah”, “Muhammed”, “Hasan”, “Hüseyin” ve “Dört Halife”nin adları yazılıdır.

Dilimli tromplar içinde, ayrıntılı bir şekilde işlenmiş birer perde motifi bulunmaktadır. Perdenin alt kesimlerinde fiyonklu bir kurdele dikkati çekmektedir. İkinci sıradaki pencere kemerlerinin hemen üzerinde, üsluplaşmış bitkisel süslemeler görülmektedir. Doğu, batı ve güney duvarları üzerinde, yatay dikdörtgen şekilli âyet kitabeleri mevcuttur. Alt sıra pencerelerinin alınlıkları üzerinde, doğal görünümlü bitkîsel süslemeler bulunmaktadır.

Yuvarlak kemerli mihrap alınlığı, dikdörtgen bir çerçeve içerisine alınmıştır. Kemer içinde, ışınsal düzende kartuşlar ve kenger yapraklarından oluşan bitkisel unsurlar bulunmaktadır. İstridye kabuğu şekilli mihrap kavsarası içinde, bir perde motifi yer almaktadır.