Taşlık Camii

Fatih döneminde Vezir-i Azam olan Adli Mahmut Paşanın yaptırdığı eser 2007 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır.

53
Görüntülenme
Taşlık Camii | 2005 | Fotoğraf © edirneden.com

Taşlık semtinde bulunan ve bugün harap durumda olan Taşlık Camii, Fatih döneminde Vezir-i Azam olan Adli Mahmut Paşa için yaptırılmıştır. 1752 depreminde belli bölümleri yıkılan ve sonradan onarılan, 1937 yılında tehlike arz ettiği gerekçesiyle Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yıktırılan caminin yeniden inşasına başlanmış ancak tamamlanamamıştır. 2007 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kısmen onarılmıştır.

Yapının inşa kitabesi yoktur. Sai Çelebi tarafından yazılan Tezkiretü’l- Bünyan adlı eserde, “…Mahmud Paşa’nın ruhu için Taşlık Camii, Edirne’de zaviyeden yapıldı” şeklinde bir ibare bulunmaktadır. Yapının vakfiyesinin düzenlendiği 1473 tarihînden birkaç yıl önce, Mahmud Paşa tarafından inşa ettirildiğini söylemek mümkün görünmektedir.

Mimarisi

Yapı, tek kubbeyle örtülü bir harim; harimin kuzeyinde bir son cemaat yeri ve batı cephesinin kuzey ucunda yer alan bir minareden oluşmaktadır. Yeniden inşa edilen harim duvarlarının iç yüzlerinde, moloz taş kullanılmaktadır. Harim kuzey duvarının iç yüzünde görülen kabayonu taş ve kesme taş kaplama, camiinin yeniden yapılan dış yüzeyinde de kullanılmaktadır.

Harimin doğu, batı ve güney cephelerinde, üç sıra halinde düzenlenmiş beşer pencere açıklığı; kuzey cephesinde ise, alt sırada iki pencere bulunmaktaydı. Dikdörtgen şekilli alt sıra pencerelerinin, sivri kemerli birer alınlığı vardı. Üst sıra pencereleri sivri kemerliydi. Kuzey cephesinde yer alan iki pencerenin mukarnaslı birer kavsarası vardı.
Harimin kuzey cephesindeki son cemaat yerinin üst örtüsü, çok yüksek olmayan bir balkon duvarla gizlenmiştir. Son cemaat yerinin sekileri ve sütunların dikdörtgen planlı kaideleri sağlam durumdadır. Son cemaat yerinin sivri kemerleri, mukarnas başlıklı silindirik sütunlar üzerine oturmaktadır. Kemerlerin içine demir gergiler yerleştirilmiştir. Doğu cephesindeki açıklık örülerek kapatılmıştır.
Harim kubbesinin ve son cemaat yeri üst örtüsünün kurşunları, 1930’lu yıllarda sökülmüştür .

Minare, harimin batı cephesinin kuzey ucunda yer almaktadır . Kare planlı minare kürsüsünün görünen üç yüzünde, kalın kaval silmelerle, birer dikdörtgen çerçeve oluşturulmuştur. Sivri kemerli bir çökertme içine alınmış olan basık kemerli giriş aralığı, kürsünün kuzey yüzü üzerindedir. Kaytan silme bir bilezik, pabuç ile gövdeyi birbirinden ayırmaktaydı. Şerefeye geçiş, bir dizi silmeyle sağlanmıştı. Şerefe korkulukları şebekeliydi. Taçkapı, harimin kuzey cephesi ortasında yer almaktadır. Taçkapı giriş aralığı, iki renkli kesme taşlarla örülmüş basık bir kemerle geçilmişti.

Harim, pandantif geçişli bir kubbeyle örtülüydü. Alt kesimi yeniden inşa edilmiş olan mihrap nişi yedi kenarlıdır. Harimin kuzey duvarına bitişik olan kadınlar mahfilinin sekisi (Ahşap dikmeleri nemden korumak için altlarına konulan taş altlık ) ile, güney cephesinin batı ucunda yer alan minber kaidesi halen görülebilmektedir.