Halebi Camii

Halebî Medresesi Camii, Sultan I.Murat’ın emri ile cami haline getirilmiş, Edirne'deki ilk cuma namazı burada kılınmıştır. Bu nedenle, tarihi kaynaklarda Halebî Medresesi Camii'nin "Edirne'nin en eski camii" olduğu belirtilir.

14
Görüntülenme

II.Murat zamanında bu binanın yanına bir medrese yapılarak buraya, Fatih’in de hocası olan, Sıraceddün Mehmet Bin Ömeri Halebî müderris tâyin olunduğundan, cami de Halebî camii olarak şöhret bulmuştur. Edirne tarihçilerinden Badi Efendinin belirttiğine göre, dört kemer üzerine yapılmış bir kubbeye sahip olan bu yapının, tahtadan bir minaresi vardı.

Bu eski kiliseden çevrilen cami, 1752 depreminde harap olduğundan, gitgide çökmüş ve XIX. yüzyıl sonlarında henüz ayakta kalan harabesi de malzemesinden faydalanılmak üzere tamamen yıktırılmıştır.

Edirne Ayasofya’sı olarak adlandırılan bu bina tuğladan yapılmış olup, ancak kemer başlangıçlarında kesme taştan hatıllar(beton bağlama öğesi) vardır. Binanın ilk yapısında en karakteristik özelliği olan dışarı taşkın yarım yuvarlak dört apsis dikkati çekmektedir ki, bunların üstlerinin birer yarım kubbe ile örtüldüğüne ve çevre dehlizlerinin iç mekândan sütunlar ile ayrıldığını tarihi kaynaklarda anlatılmaktadır.

İkinci devreye ait olan kubbe, nispeten geç Bizans devrinin özelliğini göstermektedir. Hayli yüksek kasnakta bir dizi yuvarlak kemerli pencere sıralanmakta, bunların üstlerinde ayrıca daha ufak kör pencere daha doğrusu bir sıra niş sıralanmaktadır.

Erken Hıristiyan devri ve Bizans mimarisi bakımından son derece nadir ve değerli bir yapı olduğu anlaşılan Edirne Ayasofya’sı, gerek iç tertibi gerek ise dış görünüşü bakımından ile hiçbir Türk inşa elemanına sahip değildir.

Serbest bir haç şeklinde olan esas binanın uzunluk ve genişliği 32,40 metre, dışarı taşan her kol, 8,50 metre uzunluğunda ve 15,20 metre genişliğinde idi. Tam ortadaki dört köşe sahanın üzerini 14 metre çapında bir kubbe ile örtüyordu. Ancak sonraları bu kubbe çökmüş, dört köşede içleri dehlizli dört ağır paye inşa edilmiş ve bu payelerin yardımı ile dört kolu eşit bir yunan haçı tersim eden orta kısmın merkezi 7,20 metre çapında yeni bir kubbe ile örtülmüştür.