Coğrafi Özellikler

Türkiye'nin en batısındaki il olan Edirne, Yunanistan ve Bulgaristan sınırında, geniş düzlükler ve basık tepelerin hakim olduğu, topraklarının %80'i tarıma elverişli bir coğrafya üzerinde yer almaktadır.

72
Görüntülenme

Türkiye’nin en batısındaki sınır yıldızı: Edirne

Edirne, Marmara Bölgesi’nin Trakya bölümünde 40 30 – 42 00 kuzey enlemleri ile, 26 00 – 27 00 doğu boylamları arasında bulunmaktadır. Edirne genel karakteri itibariyle geniş düzlüklerle, basık tepelerin yer almış bulunduğu bir havzada yer almaktadır.

 Konum itibariyle Türkiye’nin tam batısında bulunan Edirne, 6276 km2 yüzölçümüyle, ülke topraklarının binde 8’ini kaplamaktadır.

 İl merkezinin denizden yüksekliği 41 metredir.

Edirne havzası

Edirne havzası, kuzeydoğudan Istıranca, batıdan Rodop dağlarıyla çevrilidir. Havzanın Kuzey-Batı köşesinde Istıranca ve Rodop kitlesi birbirine yaklaşır, bu ikisinin arasında ise Meriç Vadisi yer alır. İl topraklarının % 80’i tarıma elverişlidir.

 İlin alanı, doğudan Kırklareli’nin Pehlivanköy, Merkez, Kofçaz; Tekirdağ’ın Malkara ve Hayrabolu ve Çanakkale’nin Gelibolu ilçeleri ile; batıda Yunanistan; kuzeybatıda Bulgaristan; güneyinde ise Ege denizi ile çevrilidir.

Bulgaristan sınırı

Türkiye’nin batı sınır topraklarının önemli bir bölümünü içine alan Edirne’nin Bulgaristan’la 88km’lik bir sınırı vardır. Bulgaristan’la olan sınır, Kırklareli il sınırından başlayarak, Tunca Irmağı’nı kesip, güneybatı yönünde uzanarak Meriç Irmağı’nda sona ermektedir. Burada, Türk, Bulgar ve Yunan sınırları birleşmektedir.

Yunanistan sınırı

Meriç Irmağı, ilin Yunanistan’la sınırını oluşturur. Irmağın doğu yakası Edirne, batı yakası Yunanistan’dır. Edirne-Yunanistan sınırının uzunluğu 204 km’dir. Bu sınır, Enez’de sona ermektedir.

Yüzey şekilleri

Yüzey şekilleri bakımından, ilin kuzeyinde Istıranca dağları, orta bölümünde Ergene havzası, güneyinde Koru dağları ve platolar ile Meriç Ovası ve Deltası bulunmaktadır.

Yakın çevredeki iller

Edirne’ye karayolu ile en yakın ulaşılabilen iller Kırklareli (62 km) ve Tekirdağ’dır (141 km). 

Komşu iller arasında en uzak mesafede olan il merkezi ise Çanakkale’dir (223 km).

 Edirne, demiryoluyla İstanbul’a ve Kapıkule üzerinden Avrupa’ya bağlanır. Edirne-İstanbul arası 299 km, Edirne-Kapıkule arası 20 kilometredir.

Edirne sınırları içindeki dağlar

Edirne il sınırları içinde dağlar fazla yer kaplamaz. İli, Istıranca Dağları kuzey ve kuzeydoğudan, Uzunköprü dağları doğudan, Koru ve Çandır dağları ise güney ve güneydoğudan kuşatır.

Istıranca Dağları

İstanbul Boğazı’nda Karadeniz dağ sırasından ayrılan ve Karadeniz kıyısı boyunca Bulgaristan sınırına doğru uzanan Istıranca dağları’nın yükseltileri; Tunca Havzası’na yaklaştıkça azalır. 

Istıranca dağları’nın en yüksek yeri il sınırları dışında, Kırklareli ile Demirköy arasındadır. Buralarda bile, ortalama yükseltisi 1.000 metre’yi geçmez. Trakya’nın kuzeydoğusundan Edirne topraklarına giren Istıranca dağları’nın yükseltileri azalır ve Lalapaşa ilçe sınırları içinde bir plato görünümü egemen olmaya başlar. 

Istıranca dağları’nın yüksekliği, Bulgaristan sınırı yakınındaki Bakacak Kule Tepesi’nde 590 metre’ye ulaşır. Aynı zamanda daha dalgalı olan bu platonun yükseltisi güneybatıya doğru küçük akarsu vadileri oluşturarak azalır. Lalapaşa yöresinde 250 metre’nin altına düşer. 

Istıranca Dağ kütlesi, güneyden Ergene Havzası’na inen akarsularla parçalanmıştır. Genellikle granit ve gnays ana kayaları üzerinde yer alan ve dalgalı bir yapısı olan bu kesimlerde, orman örtüsü altında, sığ ve kalkersiz kahverengi orman topraklarına rastlanır. Şiddetli erozyona uğrayan tepelerde bu örtü seyrekleşmiş ya da tümüyle ortadan kalkmıştır.

Koru Dağları

Trakya’daki ikinci dağ sırası olan bu yükselti Tekirdağ-Şarköy arasında Işıklar dağı, Saros körfezi boyunca ise Koru dağları adını alarak güneybatı yönünde körfeze doğru sokulur. Edirne ilinin tekdüze görünümlü kesimini oluşturan Ergene Havzası, güneyden Koru dağları ile sınırlanır. Ergene Havzası’nın güneyi, ortalama yükseltisi 150-200 metre’yi geçmeyen hafif dalgalı bir platodur. Koru dağları’na yaklaştıkça yükselti artmaya başlar. 

En yüksek noktası Yerli Su Tepe (725 metre) olan Koru dağları’nın Ergene havzası’na ve Saros Körfezi’ne bakan yamaçları eğim açısından birbirinden çok farklıdır. Saros Körfezi’ne bakan yönü dik yamaçlarla kaplıdır.

Çandır Dağları

Koru dağ sırası, İpsala ile Enez sınırında yeniden yükselerek, körfeze kadar uzanan Çandır dağları’nı oluşturur. 

Volkanik kayaçlardan oluşan Çandır dağları’nın en yüksek noktası, 385 metrelik yüksekliğiyle Çandır Tepe’dir.

Uzunköprü Dağları

Uzunköprü İlçesi’nin güneydoğusunu kaplar. Meşe ve fundalıklarla örtülüdür. En yüksek yeri, 378 metrelik yüksekliğiyle Süleymaniye Tepesi’dir.

Edirne ilinin Ergene Vadisi ile Istıranca Dağları arasında kalan bölümü, kuzey-güney doğrultusunda uzanan vadilerle parçalanmıştır. Bu vadiler arasında, aynı doğrultuda, az yükseltili sırtlar uzanır. 

Sırtlar, kuzeydoğuda ortalama, 100 metre yüksekliktedir. Sarmısaklı sırtlarında 128 metre olan yükselti, Söğütlü Tepe’de 112 metredir. Uzunköprü’ye yaklaşıldıkça 40 metre’nin altına düşer. 

Aşağı Ergene vadisi ile Meriç ırmağı arasında kalan kesimde, basık tepelerden oluşan bir yüzey şekli egemendir. Yörenin en yüksek noktaları, Kavaklı kasabası’nın kuzeydoğusunda 123 metrelik yüksekliğiyle Çanakçıtepe ve 125 metrelik yüksekliğiyle onun güneyinde bulunan Sarıkaya’dır.

Edirne il sınırları içinde yayla ve vadiler

Edirne il sınırları içinde 3 önemli vadi bulunurken, yaylalık alan yoktur. Ancak, yayla kapsamı içinde düşünülebilecek küçük alanlar vardır.

Yayla niteliğinde küçük alanlar

Enez ilçesi’nde Çandır, Hisarlı ve Yazır; Keşan ilçesi’nde Yerlisu; Lalapaşa ilçesi’nde Ömeroba ve Süleyman Danişment yaylalarıdır. Bu yaylaların tümü su kaynakları açısından zengindir.

Edirne’de üç önemli vadi bulunmaktadır. Bunlar Tunca, Meriç ve Ergene vadileridir. Edirne’nin önemli ve verimli ovaları bu vadilerde toplanmış durumdadır.

Meriç Vadisi

Trakya bölgesi’ndeki Meriç havza’sı, kuzeyde Bulgaristan ve Istıranca dağları’nın su bölümü sınırına dayanmakta; doğuda Vize, Saray ve Çerkezköy ilçelerini içine almakta; güneyde ise Çorlu ilçesi ve Tekirdağ ili’nin kuzeyinden geçerek Saros Körfezi’ne kadar ulaşmaktadır. Havzanın sularını Meriç, Tunca ve Ergene vadilerinden akan akarsular boşaltır. Meriç vadisi, Meriç’in yatağını oyması sonucu oluşmaktadır. Bulgaristan topraklarında başlar ve Ege denizine kadar sürer. Meriç vadisi, Edirne’nin kuzeyinde Rodop dağları ile Istıranca dağları’nın birbirine yaklaştığı yerde dik ve derindir. 

İl sınırlarına girdikten sonra vadinin tabanı genişler. Bu kesimde Meriç vadisi’nin geniş tabanı üzerinde Kazanova ovası yer alır. Daha sonra vadi tabanı biraz daralır. Meriç’in bu yörelerdeki vadi tabanını Hadımağa, Üyüklütatar, Doyran ve Elçili ovacıkları kaplar. Meriç ilçesi sınırları içinde yeniden genişleyen vadi, yer yer daralıp genişleyerek İpsala-Enez ilçe sınırını çizer ve Ege Denizi’ne ulaşır.

Ergene Vadisi

Ergene ırmağı’nın aktığı vadidir. Istıranca dağları’nın batı eteklerinden başlar. Önce dar ve dik olan vadi, Edirne sınırına girdikten sonra geniş düzlükler oluşturur. Bu düzlüklerde Ergene ovası yer alır. 

Ergene vadisi, Meriç-İpsala sınırında Meriç vadisi ile birleşir.

Tunca Vadisi

Istıranca dağları’nın Edirne sınırları içine giren bölümünde, Tunca ırmağı’nca oyulmuş bir vadidir. Vadi önceleri dar iken, Edirne’ye doğru yaklaşıldıkça tabanı genişler. Tunca ovası bu geniş taban üzerinde bulunur. Edirne’de bu vadilerin dışında, özellikle dalgalı plato alanlarında, az yükseltili sırtlardan sonra başlayan, akarsularca oyulmuş pek çok vadi vardır.