Edirne Yangınları

Edirne tarihinde 5 büyük yangına maruz kalmıştır. Bunlardan 1746 ve 1903 yangınları aynı zamanda birer felaket olarak görülmektedir. 1903 yangınında 1300'den fazla binanın yıkılmış olması Edirne şehir yapısına büyük darbe vurmuştur.

14
Görüntülenme

Tarih boyunca Edirne oldukça yangına maruz kalmıştır. Yaptığı tahribat bakımından bu yangınların başlıcalarını Ahmet Badi’nin kitabında şöyle geçmektedir:

“02/08/1746 senesi Recep ayının on dördüncü Cuma gecesi, Üç Şerefeli Camii yakınındaki bir dükkândan kaza ile çıkan yangın, iki kola ayrılıp, bir koldan sepetçileri ve ağaç pazarını ve cebehanenin (Sonradan askeri idadi mektebi denilen yer) kale bedeni dışından yakarak, ki topçular ve çuhacılardan (Abacılar başı) ve Saraçhane ve Sipahi pazarından (Batpazarından) zindan altına, oradan Kağacıları yakarak Abdullah hamamından kanlı pınarda son buldu.

Öbür kolu da, Üç Şerefeli’den yazıcılar ve mücellitleri ve un kapanını ve Bedesten etrafını yakarak Yemişçiler sokağıyla yedi yol ağzından Kadirihaneye, oradan, Sultan Camii yakınında Kara Mustafa paşa sarayını (Sivil idadi mektebi ile reji idaresi olan yerde) yakarak kanlı pınardaki kolla birleştiği, yazılan bu hudut içinde bulunan cami, zaviye ve Kervansaray, ev ve dükkânların tamamen yandığı bu ateş, taş yapı binalara da sıçrayıp onları da harab ettiği, Eski Cami’de taştan metin bir yapı olduğu halde, içine halk bir kısım eşya koymuş iken, o eşyalar yanmıştır. Camiin makfelleri ve minberi yanıp kubbelerinin ayakları parça parça olduğu, ateşin şiddetinden musalla yönündeki pencere dışarı fırladığı, iki kapılı han ile kapan hanı (yemiş kapanı) taş yapı iken harap olup sonra tamir olunduğu ve halktan bazıları eşyasını zindan yakınındaki Müslüman kabristanına taşımışlar ise de onlara da kıvılcımın ulaşmasıyla tamamen yanmıştır.”

Edirne’nin gördüğü diğer önemli yangınlar ise şunlardır:

Tahtakale yangını
01.08.1846 yılında Tahtakale semtinde çıkan yangın, tüm semti yakıp büyük hasar vermiştir.

Üç Şerefeli Yangını
Ağustos 1851 Cami civarında çıkan yangın sonucu 400 kadar dükkan yanıp kül olmuş, camide yangın sonucu hasar görmüştür.

Mücellitler Önü ve Unkapanı Yangınları
1856 haziranında mücellitler önünde aynı yıl Mart ayında Unkapanı civarında çıkan yangınlar sonucu yüzlerce dükkan yanarak yok olmuştur.

İkinci Büyük Yangın

Edirne ilinin yaşadığı en büyük felaketlerden birisi de 20.yüzyılın başında yaşanan yangındır. Bu yangını Ahmet Badi Efendi şöyle anlatmaktadır:

Edirne’de Kaleiçinde Metropolit mahallesinde, Topkapı hamamı yakınında Topkapı sokağının 35 numarasındaki Ermeni Ohannes istepan Hapuzliyan adındaki kişinin boş evinin üst katından, 1903 (H: 1321) senesi Ağustosunun yirminci Cuma ertesi gecesi saat sekiz buçuk sıralarında yangın çıkmıştır. Kısa zamanda yayılan ateş, ertesi gecenin saat iki buçuğuna kadar tam on sekiz saat sürmüş ve büyük zararlar vermiştir.

Gerekli müdahaleler yapılmış ise de, su kıtlığı dolayısıyla emekler boşa gitmiştir.
Rüzgârın etkisiyle yangın üç kola ayrılmıştır:

Birincisi, metropolithaneye, oradan Tûr-i Sina kilisesi sokağında dördüncü numaradaki Tur-i sîna manastırının odalarını kısmen yakarak Kale Kapısı caddesinde elli dört numaradaki Hacı Alameddin dergâhı hizası ile Alipaşa çarşısının divan boyunca Balık Kapısına gelmişti.

İkincisi,
Topkapı yakınından başlayıp medrese sokağının sekiz numaradaki Yakut Paşa Camii’ni yakıp oradan Ehmal paşa Camii yönüyle Tahtakapıya ve Manyas kapısında iki kola ayrılıp bir kolu kapının sağındaki Da’r-ül Hadis medresesi odalarını kısmen yakarak ibn-i Arap mahallesinde Tunca nehri kenarına gelmişti. Diğer kolu, Manyas kapısından mezarlık boyunca Zindan altına kadar gelip oradaki arabacı ahırlarını ve karşısında mezarlık bitişiğindeki dükkânları yakarak orada kalmıştır.

Topkapı’dan ayrılan üçüncü kol da, dokuz numaradaki Aya Nikola kilisesi yakınından aşağı Keçeciler Kapısı caddesinin otuz sekizinci numarasındaki Halebî Camii arsası yanında ve otuz dokuzuncu numaradaki mescit arsası yanındaki evi yıkarak, eski kapana doğru on dokuz numarada Kilise Camii arsası hizasiyle Ahi Hasan mahallesinde Tabakhane caddesinde yedi numaradaki temelsiz Camii yakınında Germe Kapı mahallesine dayanmıştı.

Sayılan bu hudut içindeki tüm yapılar mahvolmuştur. Bunların çoğu sigortalı olup sigorta şirketlerinin ödedikleri para iki yüz yetmiş dört bin lirayı bulmuş olduğu söylenmektedir. Bu rakam, vergi kalemi kayıtlarına göredir. Vergi kalemi kayıtlarına göre yanan binalar:

Rum ve Ermeni Panaiya mahallelerinde;
281 ev, 114 dükkân, 11 ahır, 11 mağaza ve fırın, 27 meyhane, 9 kahvehane, 4 eczahane, 1 buzhane, 5 oda, 1 değirmen, 2 mektep, 11 havra yâni sinagog toplam= 476 bina

Rum ve Ermeni istirati mahallesinde;
280 ev, 11 dükkân, 1 mağaza, 2 fırın, 4 meyhane, 1 boyahane toplam= 299 yapı

Rum ve Ermeni Aya Nikola mahallelerinde;
122 ev, 2 dükkân, 1 oda, 1 mektep, 1 matbaa toplam= 127 yapı

Rum ve Ermeni Aya Hıristos mahallelerinde;
162 ev, 36 dükkân, 1 ahır, 1 mağaza, 1 fırın, 1 buzhane, 1 oda, 1 mektep, 1 camii, 1 tekge toplam= 206 yapı

Rum ve Ermeni Metropolit mahallelerinde;
123 ev, 3 dükkân, 3 ahır, 1 fırın, 1 buzhane, 1 oda, 1 mektep, 1 Camii, 1 tekke toplam= 135 yapı

İbn-i Arap mahallesinde;
59 ev, 3 dükkân, 1 Camii, 1 sebil, 1 türbe toplam= 65 yapı