Edirne Sağlık Müzesi

Yeryüzünde muteber bir nesne yok Devlet gibi
Olmaya Devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi...

23
Görüntülenme
Fotoğraf © edirneden.com, 2004-2017

Avrupa Konseyi tarafından 2004 yılı Avrupa Müzesi Ödülü’ne layık görülerek Trakya Üniversitesi Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi, 27 Nisan 2004 tarihinde Fransa’nın Strasbourg kentinde düzenlenen törenle ödülünü alarak Edirne’nin haklı gururu olmuştur.

Edirne II. Bayezid Darüşşifası’nın Kısa Tarihçesi

Darüşşifalar; genel anlamıyla içinde kamuya yönelik sağlık hizmetlerinin sunulduğu, temeli vakıflara dayalı olan, halktan kişilerin veya hanedan üyelerinin kurdukları hayır kurumlarıdır. Arapça “Dâr-Ev” ve “Şifa” kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiş hastalara şifa dağıtılan yer, şifa evi, hastane anlamlarında kullanılmıştır. Vakfiyelerinde kuruluş amaçları, yönetimi, gelir kaynakları, çalışma şekilleri ve gelirin nasıl dağıtılacağı gibi konular, en ince ayrıntılarına kadar anlatılmış ayrıca nasıl denetleneceği de gösterilmiştir.

Edirne’de Yeni İmaret semtinde Tunca Nehri kıyısında kurulan Sultan II. Bayezit Darüşşifası, Osmanlı Padişahlarından Sultan II. Bayezid tarafından 1484 yılında temeli atılıp, 1488 yılında hizmete açılan Edirne Sultan II. Bayezid Külliyesi’nin birimlerinden biridir. Mimarı; Mimar Hayrettin’dir.

Darüşşifa mimari bakımdan:

a) Birinci Avlu,
b) İkinci Avlu,
c) Ana Blok olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.

II. Beyazıd Darüşşifası, Edirne Sağlık Müzesi olarak 23 Nisan 1997 tarihinde hizmete açılmıştır.

Bölümlerinin Açılması

Müzenin hizmete geçmesiyle birlikte, odalarda yeni bölümler açılması için harekete geçilmiştir. İlk etapta, Darüşşifa’nın birinci avlusunda yer alan poliklinik odalarında, Sultan II. Bayezid Külliyesi, XV. yüzyılda Osmanlılarda Cerrahi, Darüşşifalarımız, Eczacılık Tarihi, Bulaşıcı Hastalıklar, Tarih Boyunca Hekimliğin Gelişmesi, Ord. Prof.Dr. A.Süheyl Ünver ve Dr.Rifat Osman Bey Odaları hizmete açılmıştır. Bunları, 1999 yılında Mimar Sinan ve Eserleri Sergi Salonu, Hat ve Minyatür Sergisi, İmaret Mutfak Eşyaları Seksiyonu, 2000 yılında Türk Pskiyatri Tarihi Bölümü açılışı ve 2001 yılında Kartpostallarda ki “Yüzyıllık Edirne” sergi odasının açılışları takip etmiştir.

İkinci Avluya geçişte yer alan krokide 7 ve 26 numara ile gösterilen iki büyük salondan, 26 no ‘lu salonda düzenlenmiş olan bulaşıcı hastalıklar seksiyonu buradan kaldırılarak I. Avluda yer alan “6 no’ lu” odaya taşınmış, boş kalan bu salon sergi salonu haline getirilerek burada Mimar Sinan’ın eserlerinin yer aldığı bir sergi açılmıştır. 86 parça eserlerin yer aldığı bu sergideki eserler dönemin Edirne Valisi Mehmet Canseven tarafından 1999 yılında satın alınarak Müzeye armağan edilmiştir.

Diğer odalar ise konularına uygun olarak tablolarla düzenlenmiştir.

Sultan II. Bayezid Külliyesi bölümü

Başlangıçta bu bölümde Evliya Çelebinin resmi, ünlü eseri Seyahatnamesinde Darüşşifa ile ilgili yazdıkları ve külliyenin vakfiyesi ile birlikte, külliye birimleri ile Darüşşifa’ya ait tablolar yer almaktadır.

XV. Yüzyılda Osmanlılarda Cerrahi bölümü

XV. yüzyılda yaşamış ünlü Osmanlı cerrahlarından olan Amasyalı hekim Sabuncuoğlu Şerafeddin’in hayatı “Cerrahiyet-ül Haniye” adlı eserinden alınmış tablolarla o dönem Osmanlı cerrahisi anlatılmaktadır.

Darüşşifalarımız

Bu odada Anadolu Selçukluları ve Osmanlılar döneminde Anadolu’da kurulmuş olan Darüşşifalar tanıtılmakta ve Darüşşifalar hakkında bilgi verilmektedir.

Eczacılık Tarihi Bölümü

Bu odada eczacılığın gelişimi ile birlikte Diascorides’in Metaria Medica adlı kitabından eserler sunulmaktadır. Ayrıca kavanozlar içerisinde halk arasında ilaç olarak kullanılan bitkilerden örnekler verilmektedir.

Bulaşıcı Hastalıklar Bölümü

Tarih boyunca insanlık için büyük tehlike oluşturmuş, hastalıklarla birlikte bulaşıcı hastalıklarla uğraşarak bu konuda önemli buluşlar yapmış adamları tanıtılmaktadır.

Tarih Boyunca Hekimliğin Gelişmesi

İlk çağlardan günümüze kadar, hekimliğin tarihi seyir içindeki gelişimi anlatılmaktadır. Salonda vitrinler içerisinde yer alan tıbbi aletler, Edirne’de hekim olarak çalışmış kişilere ait olup, onlar tarafından müzeye bağışlandığı gibi bugün hayatta olmayan kişilere ait tıbbi aletler ise onların yakınları tarafından müzeye armağan edilmiştir.

Ord. Prof. Dr. A.Süheyl Ünver Odası

İkinci avluda yer alan Darüşşifanın hizmet verdiği dönemde ilaç deposu “eczahane” olarak kullanılmış olan ve krokide 23 no’lu oda olarak gösterilmiş olan bu odada; Prof. Dr. Süheyl Ünver çeşitli yönleriyle tanıtılmakta ve Edirne ile ilgili yapmış olduğu sulu boya resimler, yazdığı kitaplar, kendi kalemi ile çizmiş olduğu Edirne Tıp Fakültesi simgesini taşıyan çelenk ve Tıp Fakültesi kuruluşu sırasında göstermiş olduğu çabaları canlandıran fotoğraflar yer almaktadır.

Dr. Rıfat Osman Bey Odası

Müze ilk hizmete açıldığı zaman Süheyl Ünver Odasının karşısında yer alan bu odada; İlk radyologlarımızdan ve Edirne sevdalısı Dr. Rıfat Osman Bey çeşitli yönleri ile anlatılmaktadır. Onun, Edirne ile ilgili yapmış olduğu çalışmaları ve yazdığı kitapları sergilenmektedir. “2003 yılında yapılan yeni düzenlemeler sırasında bu bölüm 10 no’ lu odaya taşınmış, bu oda hekimbaşı odası olarak yeniden düzenlenmiştir.”

Bunların dışında ikinci avluda, Müdür Odası ile birlikte Dr. Ratıp Kazancıgil‘in odası yer almaktadır. 2003 yılında yapılan değişiklikte müdür odası I. Avludaki 6 nolu odaya taşınmıştır.

İmaret Mutfak Eşyaları Odası

Birinci avluda sol tarafta yer alan krokide 29 nolu oda olarak gösterilen mutfak bölümünde; Kız Teknik Anadolu Meslek Lisesi Müdürü Gülten Mayadağ’ın hediye ettiği tepsi, bakır mutfak eşyalar ile Kerim Ünver’in armağanından oluşan eşyalar sergilenmektedir.

Kartpostallardaki “Yüzyıllık Edirne” Sergi Odası

Bu oda; birinci avlunun hemen girişinde yer alan odaların yanında sonradan ek olarak yapılmış olduğu düşünülen, üstü tonozla örtülü krokide 28 numara ile gösterilmiş olan oda dır. Burada yer alan sergide gösterime sunulan kartpostallar, 2001 yılında Marmara Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Emre Dölen tarafından tanzim edilerek müzeye armağan edilmiştir. Sol tarafta, kapıdan girişte yer alan 31 no’lu oda kantin olarak düzenlenmiştir.

Birinci avluda düzenlemeler yapılarak çiçeklendirilmiş. Emekli Öğretmen Mübeccel Korkmaz, evlerinin bahçesinde bulunan balıklı havuz ile girişte hemen birinci oda ile tuvaletler arasında yer alan çeşme taşını müzeye armağan etmiştir.

Eski Edirne’nin kendine özgü bir su kültürü bulunmakta ve havuzlar eski Edirne evlerinde önemli bir yer tutmakta idiler. Mübeccel Korkmaz’ın müzeye armağan etmiş olduğu bu havuz eski Edirne evlerinden geriye kalan son örneklerindendir.

Yine birinci avluda yer alan revaklı sahanlık bölümde, Sultan II.Bayezid Darüşşifası ile ilgili kitap, kartpostal, broşürlerin satışı yapıldığı gibi, Edirne kültürünü tanıtan, badem ezmesi, deva-i misk, mis sabunu satışları da yapılmaktadır. Ayrıca buralara konulmuş olan masalarda, ziyaretçiler müzeyi gezdikten sonra, havuzdan yükselen suları izlerken, çaylarını yudumlayıp, Ney sesi ile günün yorgunluğunu da üzerlerinden atmaktadırlar.

Yataklı hastane bölümü 2000 yılına gelinceye kadar olduğu gibi ziyarete açılmış ancak zaman zaman buradaki Musiki Sahnesinde T.Ü.Devlet Konservatuarı tarafından konserler düzenlenmiş, müzeler haftasında sergiler açılmıştır. 2000 yılına gelindiğinde buranın da dönemine uygun olarak canlandırılması söz konusu olmuş ve bu bölümde Türkiye’de ilk olan “Psikiyatri Tarihi Bölümü” Ruh Hastalarını Readaptasyon Derneği tarafından kurularak ziyarete açılmıştır.