Yerleşim Planı

50 yatak kapasiteli yazlık ve kışlık hastane odalarının kullanım şekilleri, 1490 tarihli Külliye Masraf Defteri'nde belirtilmektedir.

10
Görüntülenme

Yerleşim Planı

Dârüşşifa’nın ana bölümünü oluşturan hastane kısmındaki yazlık ve kışlık odaların hasta yatağı odaları olarak kullanıldığından kuşku yoktur.

Bazı ilgililer, bu odalarda 50 hasta yatağı bulunabileceğini tahmin etmekte iseler de, II.Bayezid vakfiyesinde Dârüşşifa’ya ait demirbaş eşya yazılırken şöyle bir bölüm bulunmaktadır:

“İmaret timarhanesinde (burada hastane anlamı karşılığında kullanılıyor) Bîmarlar (hastalar) için hazırlanmış ve tertiplenmiş 30 kıt’a döşek ve 30 kıt’a yorgan ve 64 kıt’a yastık vardır” denmekte ve diğer eşyalar da sayılmaktadır. Bu anlatımdan anlaşılan hastane 30 yataklıdır. Bu yatak sayısı, dönemine göre oldukça yüksek bir rakamdır.

Birinci avlu kenarındaki odalarla ara geçit ve ikinci avlunun sağ ve solundaki odaların hangi hizmetlerde kullanıldıklarına dair bugüne kadar bir belge bulunmamakta idi. Bu nedenledir ki, Dârüşşifa yazarları, bu odalardan birinci avlu çevresinde olanların personel odaları olarak, akıl hastaları bölümü, genel hizmetler, mutfak, çamaşırhane gibi hizmetlerde kullanılabileceğini tahmin etmişlerdir.

Belki de zaman içinde bu odalarda verilen hizmetler de değişmiş olabilir. Ancak, külliyenin 1490 yılına ait masraf defterinde bu odaların kullanılış yerleri hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde gösterilmiştir.

Prof. Ömer Lütfi Barkan’ ın Sultan II.Bayezit Külliyesi’ne ait 1490 (H.896) yılı masraf defterinden çıkartmış olduğu listede, Dârüşşifa’nın onarımı için ayrılan paranın harcama yerleri sayılırken bu odaların da hangi hizmetler için kullanıldığı ayrıntıları ile belirtilmektedir.

Harcama defterinde verilen bilgi:

Höcerat-ı dârüşşifa (darüşşifa’nın odaları)

1- Der Enderun (iç bölüm):6 bâb (oda), 5 sofa,

2- Der miyâne (orta bölüm): 4 bab, 2 sofa, iki höceresine (hücresine) edviye (ilaç) koyarlarmış.

3- Der Birun (dış kısım): Kilâr bâb (Erzak bölümü), matbah bâb (mutfak bölümü), kayyumhane bâb (Hizmetli odası), kavashâne bâb, kelhalhâne bâb (göz bölümü), cerrahhâne bâb (cerrah odası), höere-i mecânin (akıl hastası odası), höcre-i câmeşûy (çamaşırhane), hela bâb (tuvalet), hâne-i tabbah-ı eşribe’antahta (Şurup pişirilen yer),

Medrese önünde ve cami kapısı önünde ikişer lüleli çeşme vardır. Ayakları yabana akar, yapılacak helaların kerizine akıtılacak.”

Bu bilgiler ışığında günümüz için yararlı olacak şu sonuçlar çıkarılabilir:

1- Hastanenin ana bölümünde 6 kışlık oda ile 5 açık sofa bulunmaktadır.

2- Orta bölümünde (II.avluda) 4 oda ve 2 sofa bulunmaktadır ki, odalardan ikisi ilaç deposu ve eczane olarak kullanılırmış.

3- Dış avludaki (birinci avludaki) odalar ise şu hizmetlerde kullanılırmış:
Kiler, mutfak, bekçi, nöbetçi odaları, göz mütehassısı, cerrah odaları, akıl hastalan tecrit odası, çamaşır odası, ilaç olarak kullanılan şurupların pişirildiği mutfak.

Böylece birinci ve ikinci avlulardaki odaların 1490 (H.896) tarihinde hangi hizmetlerde kullanılmakta olduğu belgesel bir açıklığa kavuşmuş oluyor. Ayrıca bu onarım tarihinin, Dârüşşifa’nın kuruluşundan nerdeyse iki yıl sonrasını göstermesi, hastanenin, kuruluşunda çok yönlü olarak kullanıldığını da belirtiyor.

Hastane, kuruluşunda akıl ve ruh hastalarının tedavisi veya tecridi için kurulmamıştır. Görüyoruz ki, bu tür hastalar için birinci avluda yalnızca bir oda ayrılmıştır.

4- Belgeden, medrese ve cami kapısı önünde ikişer lüleli iki çeşmenin varlığını ve bunların ayak sularının açıktan aktığını, bunların hela lağımına akıtılmasının istendiğini de öğreniyoruz.

5- Ayrıca, cami dış bahçesinin eni ve boyu hakkında da ölçülü bilgi buluyoruz ki burada adından söz edilen saathane de günümüzde maalesef yıkılmış olup temeli bile belirsizdir.