Menzil, Kır ve Çoban Çeşmeleri

Vakıf olarak halkın hizmetinde bulunmakla beraber bunlardan bazıları gedik veya saka çeşmeleri olarak hizmet ediyorlardı. Çeşmelerden doldurdukları suları evlere dağıtan sakaların dışında birçok çeşmeden halk doğrudan doğruya testilerini kendileri doldurarak faydalanıyorlardı.

56
Görüntülenme

Abdülaziz (Asım Paşa) Çeşmesi

Kapıkule yolunun (gidişte) sağında, Eski Bulgaristan Şosesi olarak bilinen yol üstündedir. 1872 yılında yapılan çeşmenin kitabesinde şunlar yazılıdır:

Hazreti Abdülaziz Hanın hümayı şevketi
Sayesinde hane-i sever oldu her beytül hüzn
Su-be-su mülkünde açtı rah-ı ma’muriyeti
Sakinan memleket gördü nice hayrı hasen
Emredüp işte Edime Vali-i alisine
Yani Asım kim ol veziri mü’temen
Su gibi bezleğledi gencini sayı ve himem
•Hep ahali hizmet ettiler bu yolda bilbeden
Yazdı defterdarı Sadullah tarih tamam
Yaptı bir yol bir de çeşme çalışup ehlivatan 1288

Türkçesi:

Büyüklük sahibi, heybetli Hazreti Abdülaziz Han’ın sayesinde sever hane oldu her hüzünlü ev mülkünün her yanında yollar imar etti. Memlekette oturanlar nice hayırlı güzel işler gördüler. Emredip işte Edirne’nin yüksek Valisine Yani Asım, ki o güvenilir vezirdir. Gençler gayret ve yardımlarım su gibi bol bol saçtılar hep helk bedenleriyle bu yolda hizmet ettiler. Yazdı defterdar Sadullah tarihini vatandaşlar çalışıp bir yol bir de çeşme yaptılar.

Abdülaziz Çeşmesi kesme taştan tek cepheli kemerli ve hazneli bir menzil yeri çeşmesidir. Türk klasik üslubunda olan çeşmenin yuvarlak kemerli nişi içinde mermerden oyulmuş bir kitabesi vardır. Ayna taşı yoktur. Tek muslukları olup onun üzerinde dikdörtgen şeklinde tas koyma yeri; önünde üç bölümlü yalağı ve iki yanında da testi koyma yerleri bulunmaktadır.

Yalakların iki tarafı hayvanların su içebilmeleri için uzatılmıştır. Çeşmenin cephe eni 2 m, boyu 2.5 metredir. Nişin eni 1.30 metre, boyu 2 metre, derinliği 22 santimetredir.

Hadım Ağa Çeşmesi

İstanbul’dan Edirne’ye gelişte Tıp Fakültesi yakınında ve Yeni Otogar’dan Edirne’ye yönelen yolun sağındadır.

Hadım Ağa Çeşmesi’nin kitabesinde:

“Şah gerdun payehan Abdülaziz
……Hurşid adlı rehber azmi velat güş idüp emri şerifin hempa hali kulları yaptı yol, hem çeşmeyi, gel iç serbest kuze ve nebt söyledi Sa’di-i Defterdar ‘tarihi güher abi kevser mi şu aya, menba, mai el hayat 1284” yazmaktadır.

Türkçesi:

Dünya padişahı rütbeli Abdülaziz ……….Hurşid adlı yol gösterici, kararlı kişi kutlu emri dinleyip kulları hem yol, hem çeşmeyi yaptılar, gel iç, testiyi daldıur, otları (sula) Defterdar Sami tarihi söyledi, şu iyileşemezlere hayat veren su, pınar, değerli Kevser midir.

Bu durumda çeşmenin yapılış tarihini 1868 olarak kabul edebiliriz.

1899 tarihli tamir kitabesinde ise :

“Beni bani-i kozlu merhume ve mağfur- Hllah
Hacı Hüseyin , ruhuna fatiha Sene 1317 yazar.

Kesme taştan tek cepheli hazneli bir çeşmedir. Hazne örtüsü hafif silmelidir. Cephe genişliği 1.5 m, boyu 2.5 m’dir. Cephede üst üste çeşitli tarihler belirten inşa ve onarım kitabeleri bulunur. Kitabelerin altında taştan musluğu ve iki yanında kırık kemerli iki tane tas koyma yeri vardır. Kitabenin iki yanında süs payeleri ile onların üstünde kıvrık boynuz şeklinde paye başlıklar vardır. Başlık üzerinden birer tane taştan oyulmuş rozetler bulunmaktadır.
On iki yalağı vardır. Art Noveau Stilindedir.

Yalakları kirlenmiş, çevresini saran ağaçlar çeşmenin yoldan görünmesini engellemektedir. Şehir girişinde, küçük bir piknik alanına dönüştürülmesi amacıyla çevre düzenlemesine gereksinmesi vardır.

Sülüklü Çeşme

Eski Kırklareli kır yolu şimdiki Huzurevi’nin önünden geçmekteydi. Ne yazık ki bir süre önce kapatılmış bulunan bu yol üzerinde bir kır veya çoban çeşmesi konumundaki çeşmelerden biri de Sülüklü Çeşme idi.

Yapım tarihi bilinmeyen Sülüklü Çeşme, Edirne Rotary Kulübü tarafından Edirne Belediyesi’nin de desteğiyle, yolun güneyine taşınarak onarılmıştır.

Sülüklü Çeşme, kesme taştan, tek cepheli ve hazne örtülü bir çeşmedir. Cephe eni 2 m, boyu 3 m’dir. Türk klasik üslubundadır. Ayna taşı yoktur. Önündeki yalağın sağ tarafı hayvanların su içmesi için uzatılmıştır.

Bu çeşme yanında, zamanla bir de namazgah bulunurdu. Edirne’de en son onarım ve çevre düzenlemesi görmüş ve Asker Çeşmesi’nden gelen su ile birlikte akma dönemine girmiştir.

Yangöz Çeşmesi

Buçuktepe Mezarlığı üzerindedir. Kesme taştan yapılmış, tek cepheli küçük bir çeşmedir. Hazne örtüsü düzdür. Cephe eni 2 m, boyu 1 m’dir. Cephede demir borudan musluğu vardır. Çeşmenin bir mermer, diğeri taştan iki yalağı vardır. Demir borunun üzerinde mermerden oyulmuş kitabesi bulunmaktadır.