Edirne Kalesi (Castrum)

1500 yıllık bu kaleden günümüze ulaşan ayakta kalan bölüm Saat Kulesi ve itfaiye kulesi denilen kale kulesi ile bu kulenin hemen yanında yer alan kale duvarlarıdır.

15
Görüntülenme

Edirne Kalesi, Roma İmparatoru Hadrianus tarafından, bir çeşit savunma kalesi olarak, castrum şeklinde bir kare planda, dört köşesinde ve kuleler arasında bulunan büyük, yuvarlak oniki burçtan inşa edilmiştir.

Kale Kuleleri

1) Makedonya veya Doklun Kulesi ve diğer adları

Cephane Kulesi: Osmanlı döneminde burada bulunan Tekfur Sarayı cephane deposu olarak kullanıldığından kule bu adla söylenirdi. Kule ilk dönemlerde Vezir, Beylerbeyi ve Şehzadeler hapishanesi olarak kullanıldı.

Feva’id Kulesi (Yararlı Kule): Burada bulunan Tekfur Sarayının bahçesi 1882’de Cemaat-i İslamiye’ye verilerek Tiyatro binası yapıldı. Bahçenin adı da Hadika-i Fevaid (faydalı bahçe) oldu. 1883 (H.1301) tarihinde kulede Mekteb-i Askeriye açıldı. Cumhuriyet döneminde bahçenin adı Maarif Bahçesi olarak anılmaya başladı.

Saat Kulesi: 1886(H.1303) yılında bu kulenin üzerine Edirne Valisi Hacı İzzet Paşa tarafından (Memleket Saati) saat kulesi yapılarak kule bu adla da anılmaya başlandı.

Yangın Kulesi: Saat kulesi, bu kulenin üzerine yapıldıktan sonra hemen yanına Edirne İtfaiye binası yapılması nedeniyle kule bu adla da anılmaktadır.

Tekfur Kulesi: Edirne kalesinin Tekfur (vali) sarayı bu kulenin hemen yanında idi.

2) Zindanaltı Kule ve diğer adları:

Tevkifhane Kule: Bizans döneminde ve sonra Osmanlı döneminde tevkifhane ve zindanlar bu kule yanındaydı. Tanzimat’ta hapishane kaldırıldı.

3) Germe Kule ve diğer adları:

Uğrun Kule: Yapılan işin uğura gelmesi nedeniyle bu adı almıştır.

Hırsız Kule: Edirne’nin son Tekfuru buradan geceleyin hırsızlama Tunca nehrinden bir salla Enez’e kaçması nedeniyle bu ad verilmiştir.

4) Yelliburgaz Kule ve diğer adları:

  Hemen yanında kadınlar hapishanesi bulunduğundan bu adı almıştır.

İlbeği Burgaz Kulesi: Türk akıncılarından Hacı İlbeğ kaleye buradan girmiştir. Bu nedenle bu kule Hacı İlbeği Burgazı adını almış sonraları bu ad Yelli Burgaz (rüzgarlı burca) olarak çevrilmiştir.

Edirne Kalesinin (Castrium) Kapı Adları

1) Zindan Kapı (Tevfikhane Kapısı)

Osmanlı ve Bizans dönemlerinde zindanlar ve hapishaneler burada bulunuyordu. Halen burası “zindanaltı” diye adlandırılır. Resmi yazışmalarda “Bab-ı Cedid der Kale-i Edirne” olarak geçer. Şimdiki Edirne Zahire ve Ticaret Borsa binası burada bulunan “Zindan Kule” üzerine yapılmıştır.

2) Kule Kapısı

Bu kapı Makedonya Kulesinde bulunuyordu. Saat Kulesi bu kulenin üzerine yapılmıştır. Bu kapıdan kuleye girilmekteydi. Bu kapı Ali Paşa çarşısının üst tarafında bulunan Kitapçılar çarşısına da açılmaktaydı. Kule üzerinde bulunması nedeniyle Kule Kapı olarak adlandırılır. Askeri idadi (Askeri Lise) burada bulunmaktaydı. 1845’de Padişah Abdülmecid tarafından yapılan bu okul 1870’de yanmış ve yeni bina Sultan Selim Cami kuzey yönüne yapılmıştı. Bu kapı aynı zamanda Ketenciler çarşısına da açılır. Bu kapı ve kule 1992’de restore edildi.

3) Topkapı

Osmanlı döneminde Ebül-hayrat II. Murat tarafından yapılmış Edirne’de ilk tophanenin bulunduğu yerdir. Bu nedenle Topkapı diye anılır. Bu kapıdan Kaleiçi tarafında bulunan Topkapı hamamına (Alaca Hamam), dış taraftan ise Agaçpazarına çıkılır. Kapı II. Murat döneminde yapılmıştır.

4) Kafeskapı (Roma Kapısı)

Kadınlar Hapishanesinin burada bulunması nedeniyle bu adı aldı. Kapının hemen yanında Gazi Mihal köprüsü bulunduğundan Mihal Kapı olarak da bilinir. Resmi yazışmalarda Bab-i Cisr-i Buzurg Der Kale-i Edirne diye adı geçer. 1751 depreminde yıkılmış, ertesi yıl I. Mahmut tarafından onarılmıştır. Kapı, Roma döneminden kalma olup üzerinde “Ahır-ul Emr Bu Uc Nehr-i Azim Edirne Şehrinin Helakine Bais Olanlar (Büyük emre göre bu üç nehir Edirne kentinin yok olmasına neden olacaktır)” diye bir kitabe bulunmaktaydı.
Sultan Mahmut döneminde yapılan onarım için Edirneli tarihçi Örfi Ağanın tarihi kısa bir mermere yazılarak Yelli Burgaz’da Hoca İlyas Cami yakınında kale duvarına konmuştu.

5) Keçeciler Kapısı

Dabağhane semtine açılır. Daha önceleri bu kapıya Kazancılar kapısı da denirdi. Çünkü bu kapının dışında Keçeciler, içerisinde ise kazancılar bulunmaktaydı. Resmi yazışmalarda “Bab-ı Kazganciyan der Kale-i Edirne” diye geçer. Bu kapı yöresinde bulunan (Halebiye) Çelebi Camii’nde ilk cuma namazı I. Murat döneminde kılındı.

6) Uğrun Kapısı

Tunca Nehri boyunca yer alan Edirne kalesine germe bir duvarla bağlantısı olduğundan “Germe Kapı” denir. Tuna nehrine açılan çok dar ve gizli bir kapıdır. Edirne Tekfuru bu kapıdan Enez’e kaçmıştır.

7) Manyas Kapı

Osmanlı askerleri bu kapıdan içeri girmişler, savaşa manya verilmiş ve bu nedenle bu kapıya Manyas denmiştir. Darülhadis Camii yöresindedir. Eski Bizans kral ve tekfur sarayı buradadır. Edirne’nin fethi bu kapıdan olmuştur. Lala Şahin Paşa Kum Kalesi Kapısı denen yerde kaleye girerek 5 Mayıs 1361’de Edirne’yi fetih etti. 1751 depreminde epey hasar gördü. Resmi yazışmalarda Bab-ı Kale-i Manyas diye geçer.

8) Tavukkapı

Tahtakale’ye açılır. Eskiden burada tavuk pazarı bulunmaktaydı. Edirne kalesinin doğu yönündedir ve hemen dış tarafında sebze ve meyve pazarı bulunur.

9) Orta Kapı

Ali Paşa çarşısının tam ortasındadır. Kaleiçi ile Saraçlar caddesini birbirine bağlar. Edirne Kapı da denir.

10) İğneciler Kapısı

İğneciler veya Ekneciler kapı diye de söylenir. Balıkpazarı caddesi üzerinde bulunuyordu. Burada I. Murad’ın yaptırdığı Küştigiran (güreşçiler tekkesi) vardı. Buraya Batpazarı veya İstanbul Kapısı da denir. Resmi yazışmalarda Bab-ı İstanbul der Kale-i Edirne diye geçer.